Regisseur Joya Thome over Queen of Niendorf

  • 27/06/2018
  • W Interview
  • W JEF festival
  • W Productie

“Ik wil mijn film de-pedagogiseren”

Film kan je terugvoeren in de tijd of jaren ver vooruit sturen. Film kan de tijd versnellen, vertragen of stil zetten. Maar wat Queen of Niendorf doet met ‘tijd’ is heel bijzonder: een momentopname die een hele zomer overspant, gevat in één uur cinema. Een meisje beleeft de laatste dagen van haar kindertijd, terwijl haar klasgenoten zich al spiegelen aan het volwassen leven. Queen of Niendorf tekent dat moment uiterst precies - alles klopt: de stiltes, de gesprekken, en de manier waarop de zon schijnt over de lege straten van Niendorf.


Lea is een vreemde geworden voor de meisjes rondom haar, die al beginnen puberen terwijl zij nog in korte broek op haar fietsje rijdt. De andere meisjes praten over jongens (“met wie zou jij het liefst uitgaan?”), zij praat nog met de schapen. Lea vindt dat haar vrienden "allemaal zo raar zijn geworden". Behalve de jongens, die zijn nog gewoon ‘jongens’: een en al kattenkwaad en geldingsdrang. Grote praters zijn het niet - ze zijn stug, naar het voorbeeld van de volwassenen rondom hen - maar ze bouwen een prachtig vlot, ze spelen onbevangen tussen de maïs en ze hangen rond in hun coole boomhut. Ze zijn zelfs bereid om voor Lea hun ‘geen meisjes in de bende’-regel te vergeten, op voorwaarde dat ze zich middels enkele uitdagende proeven durft bewijzen. Regisseur Joya Thome: “Elk kind wil toch een boomhut? Eigenlijk hebben we de film geschreven omdat we zelf zo graag een boomhut wilden. Het is de perfecte plek om tot jezelf te komen en te genieten van absolute vrijheid. We zaten zelf tijdens de opnames vaak in de boomhut en genoten van het uitzicht.”


Onder de zomerzon

De hele film lang zindert Niendorf (een dorpje in de regio Brandenburg) onder de zomerzon. Een eiland, geïsoleerd van de wereld. De zonovergoten straten zijn leeg en doods; er is geen levende ziel te bespeuren. De zomer slentert traag voorbij en in de verte broeit het onweer. De buitenwereld dringt hier nauwelijks door, tenzij via een bedrijf dat z’n oog heeft laten vallen op de oude boerderij waar Mark woont, een muzikant en outcast met wie Lea graag ijsjes eet, en die uit z’n woonst dreigt te worden gezet. Hij is de enige volwassene die een rol van betekenis krijgt in de film; verder blijven ze grotendeels buiten beeld, we horen wel hun gesprekken maar in het leven van de kinderen spelen zij nauwelijks een rol van betekenis. Thome: “In een conventionele kinderfilm zou Marks verhaal centraal staan en zouden de kinderen zijn boerderij redden. Aanvankelijk hadden we in ons script ook een groot dorpsfeest beschreven, de definitieve aanvaarding van Mark door de dorpelingen. Maar zo’n einde leek geen recht te doen aan de film. Ook in een kinderfilm moet niet noodzakelijk alles positief aflopen. Queen of Niendorf verschilt van veel andere films omdat de mensen in deze film niet altijd lachen en niet iedereen per se gelukkig is.


Lollipop

Vooral Lea, gespeeld door Lisa Moell, laat zich op geen lach betrappen. Even onbewogen als haar omgeving glijdt ze schijnbaar emotieloos doorheen de zomer. Haar blik is stoïcijns. Pas in de slotscènes valt er een glimlach op haar gelaat te bespeuren, wanneer het liedje ‘Lollipop’ de zomervakantie definitief een andere wending geeft. Thome: “Ik leerde Lisa drie jaar geleden kennen tijdens de casting voor een kortfilm. Toen ik besefte hoe graag ik met haar wou werken, heb ik samen met co-auteur Philipp Wunderlich Queen of Niendorf speciaal voor haar geschreven.

Inclusief de omstreden scène waarin Lea tussen de sporen moet gaan liggen terwijl er een trein over haar heen raast. In Stand by me was de scène waarin kinderen voor een aanstormende trein uitholden nog een hoogtepunt. In El bola waren de ‘treinspringers’ de perfecte metafoor voor uitzichtloze kinderlevens. Maar intussen zijn we enkele NMBS campagnes (en enkele tragische ongelukken) verder en het bewustmakingsproces van de spoorwegmaatschappij heeft wel degelijk gewerkt. Starend boven de spoorwegbedding blijft Lea’s gelaat al die tijd onbewogen - in Niendorf blijft alles altijd zoals het is, zelfs al rijdt er een trein over je heen.

  

Dwingende observatie

Queen of Niendorf werd op zowat alle kinderfilmfestivals vertoond en won er prijzen, zoals onlangs op het Franse Ciné-Jeune de l’Aisne Festival. Thome: “Ik koos er bewust voor om met een kleinschalige film te debuteren, een kinderfilm die ik mijn eigen signatuur kon geven, geproduceerd zonder subsidie voor een minimaal budget van ongeveer €20.000, dat we o.a. via crowdfunding verzamelden. Het is bijna onwerkelijk dat de film nu de wereld intrekt, prijzen wint en een groot publiek bereikt. Dat had ik nooit verwacht.”  

Queen of Niendorf is een dwingende observatie van een levensfase waarin tijd nog op een andere manier voorbij gleed. Verveling bestond niet, omdat zelfs de kleinste rimpeling in het oppervlak van een onbewogen leven voor opwinding zorgde. “Ik wil mijn film vooral de-pedagogiseren. Ik hoop enkel dat kinderen zichzelf herkennen in een personage dat op zoek is naar aansluiting bij anderen, en dat volwassenen genieten van een 67 minuten lang consequent aangehouden kinderperspectief.