Methodiek van JEF

  • 12/09/2018
  • W Beleid
  • W Filmwijs

Methodiek van JEF

JEF ontwikkelde een eigen methodiek om filmwijsheid te stimuleren bij kinderen, jongeren en begeleiders. Deze methodiek definieert de werkwijze van JEF, verheldert onze visie en is een leidraad bij het ontwikkelen van workshops, masterclasses, installaties, lesmateriaal en meer.

De methodiek ontstond vanuit de jarenlange expertise van JEF en vanuit onderzoek naar leerprocessen bij kinderen. We vonden inspiratie bij o.a. modellen voor authentieke kunsteducatie. In Nederland legden F. Haanstra en E. Heijnen² de basis voor authentieke kunsteducatie, die het schoolcurriculum verbindt met de buitenwereld. JEF vond vele overlappingen met zijn eigen visie op filmwijsheid, en paste enkele kernideeën toe in zijn model.

Doel = filmwijsheid

Deze methodiek is voor JEF dé manier om filmwijsheid te stimuleren. Filmwijsheid benadert film in al zijn verschijningsvormen: van documentaire tot filmische games. We vertrekken steeds vanuit de filmische beeldtaal, de audiovisuele technieken, het filmproces en de thematiek van de film. Met deze componenten werken we aan filmwijze competenties. Kinderen kunnen onbevangen film proeven, actief bekijken, analyseren, maken, delen, erover reflecteren en ermee experimenteren. Zo ontwikkelen kinderen kritische, creatieve en culturele vaardigheden en groeien ze uit tot actieve burgers.

Je kan meer lezen over filmwijsheid in onze blogtekst Filmwijsheid: het JEF model.

Methodiek: het schema

Samengevat: JEF wil door de actieve betrokkenheid van de deelnemers en een authentieke leeromgeving een leuk en prettig leerproces initiëren.


Actieve betrokkenheid

JEF ziet de lerende als een actieve deelnemer en geen passieve ontvanger van informatie. Door actieve opdrachten gaan kinderen en jongeren hun kennis anders inzetten. Het is een manier om ideeën te genereren en om statische kennis om te zetten in dynamisch begrijpen.   Deze actieve opdrachten focussen zich niet enkel op het experimenteren en maken. Ook het actief kijken naar film is een belangrijke competentie die gestimuleerd wordt, o.a. door prikkelende vragen en opdrachten.

° Bijvoorbeeld: in workshops en vormingen dagen we deelnemers uit via actieve opdrachten. Al het lesmateriaal bevat vragen, opdrachten en tools waarmee leerkrachten aan de slag kunnen gaan.

  

Authentieke leeromgeving

Kinderen, jongeren en volwassenen leren voortdurend bij om kennis, vaardigheden en attitudes in te zetten, waarmee ze gepast kunnen handelen in een bepaalde context. Dit leren kan best geënt zijn op realistische leeromgevingen.

JEF daagt begeleiders uit om authentieke of realistische leeromgevingen te scheppen, die geënt zijn op de leefwereld van de deelnemers, de professionele wereld en ook de brede sociaal-culturele context.

Cultuur van de deelnemer

JEF wil een aanpak hanteren op maat van kinderen en jongeren, vertrekkend vanuit hun leefwereld en voorkennis. Er wordt ruimte gelaten voor persoonlijke stellingname, er is aandacht voor persoonlijke interesses en behoeftes. Zo bevordert JEF de intrinsieke motivatie, betrokkenheid en talentontwikkeling van de deelnemers. Daarnaast ziet JEF de deelnemer in zijn volledige ecosysteem, waarbij er aandacht is voor zowel de online-, thuis- als schoolcontext.

° Bijvoorbeeld: het project JEF makers stimuleert kinderen en jongeren om thuis verder te experimenteren met film.

° Bijvoorbeeld: tijdens het JEF festival programmeren jongeren films voor hun eigen doelgroep.  

Praktijk van de filmmaker

JEF wil kinderen en jongeren in contact brengen met de filmpraktijk, faciliteert ontmoetingen met filmprofessionals en laat hen proeven van het filmproces en van filmproductie.

° Bijvoorbeeld: tijdens het JEF festival volgen kinderen masterclasses die gegeven worden door filmprofessionals, over hun eigen vakgebied.

° Bijvoorbeeld: De workshopbegeleiders van JEF zijn filmmakers, die hun passie en kennis overbrengen op kinderen en jongeren.

° Bijvoorbeeld: Bij een filmvertoning tracht JEF deze verbinding te leggen via introfilms met filmmakers. Via Q&A’s met filmmakers na de vertoning krijgen de toeschouwers inzicht in het filmproces en ontmoeten ze de maker.

Brede sociaal-culturele context

Filmeducatie kan niet losstaan van de lokale of globale kwesties. Een film reflecteert immers steeds een specifieke culturele context en/of visie. JEF heeft oog voor deze brede sociaal-culturele context van film en tracht deze in te bedden in alle onze producten en projecten.

° Bijvoorbeeld: Voor de filmselectie voor het onderwijs worden films gezocht over relevante en actuele thema’s die aansluiten bij de leefwereld van een divers publiek, thema’s die de blik op de wereld verruimen en het publiek de kans geven om te bepalen in welke wereld ze willen leven. In lesmateriaal wordt de inhoud van deze thema’s steeds besproken.

  


Leerproces

Voor JEF is het proces waardevoller dan het resultaat. Het leerproces start vanuit de bestaande inzichten en het niveau van de deelnemer. Via opdrachten krijgen de deelnemers nieuwe inzichten die voortbouwen op de bestaande. Op dat moment leren ze iets nieuws.

Tijdens de opdrachten spelen we in op meerdere filmwijze competenties. Tijdens een workshop staat nooit één competentie centraal, maar wordt deze steeds gecombineerd met competenties zoals reflecteren, experimenteren, delen, etc.  

Er is bij de opdrachten vaak ruimte voor eigen initiatief en exploratie. Open en vrije opdrachten worden afgewisseld met afgebakende opdrachten. Aldus wordt er een context geboden om te creëren en te leren. Het evenwicht tussen de autonomie van de deelnemer en een opbouwende structuur is belangrijk om een veilige omgeving te scheppen, waarin experimenteren - en ook falen - mogelijk is. De mate van complexiteit, openheid en zelfsturing kan variëren, afhankelijk van het opzet en de duur van het traject.  

° Bijvoorbeeld: In de lesmappen reiken we inspiratie aan voor een actieve filmverwerking in de klas. De leerkracht krijgt een ruime keuze om zijn/haar opdrachten af te stemmen op het niveau en de bestaande inzichten van de klas.

In een leerproces is de onderlinge communicatie en samenwerking tussen deelnemers heel belangrijk. JEF wenst altijd een veilige context te scheppen die samenwerken stimuleert. Daarbij laten we de deelnemers ook van elkaar leren, door peer-to-peer learning.

° Bijvoorbeeld: Het YouTubekanaal van JEF makers bevat o.a. filmtutorials gemaakt door kinderen en jongeren. Deze helpen leeftijdsgenoten om thuis filmpjes te maken. Het is ook een ideale tool voor een leerkracht om peer-to-peer teaching toe te passen in de klas.

° Bijvoorbeeld: Tijdens workshops en lesmappen wordt interactie gestimuleerd. Deelnemers gaan met elkaar in dialoog, maken samen een filmpje, etc. De begeleider heeft oog voor deze peer-to-peer learning, door kinderen elkaar een bepaalde techniek te laten uitleggen.

Plezier

JEF gelooft dat plezier een onmisbare factor is in een leerproces. Om de fun-factor te verhogen, hebben we extra aandacht voor de intrinsieke motivatie van de deelnemers. We bouwen steeds verder op bestaande inzichten om vervolgens uitdagingen te scheppen via opdrachten. Autonomie en eigen inbreng tijdens opdrachten zijn belangrijk om het eigenaarschap te vergroten. We hebben aandacht voor speelse werkvormen, waardoor de deelnemers spelend gaan leren.  

° Bijvoorbeeld: In het Medialab van het JEF festival is deze fun-factor het meest zichtbaar. Kinderen spelen er met installaties en komen zo - onbewust - tot nieuwe inzichten.

Besluit

Kortom, JEF werkt aan filmwijsheid door een leuk leerproces te initiëren, gebaseerd op de actieve betrokkenheid van de deelnemers in een authentieke leeromgeving. Dit model is het resultaat van onze aanhoudende zoektocht naar de ideale methodiek.

We implementeren deze methodiek doorheen heel ons aanbod: van lesmateriaal, workshops en installaties tot het Medialab.


Noten

1. Haanstra (2011) Authentieke kunsteducatie: een stand van zaken. Cultuur+Educatie 31, themanummer over authentieke kunsteducatie. https://www.lkca.nl/~/media/do...

² Hijnen (2016) Nieuw model voor authentieke kunsteducatie https://www.lkca.nl/informatiebank/een-nieuw-model-voor-authentieke-kunsteducatie

³  Hobbs R. (2017) Create to Learn: introduction to digital literacy. Wiley blackwell