Docu's op komst

  • 19/06/2018
  • W Beleid
  • W Productie
  • W Televisie

Raffaelo wil bioloog worden maar is bang van kikkers. Staat dit zijn grote droom in de weg? (Raffaello in het Wild, Rachel Visser) Enkel dankzij haar passie voor bijen kan Pien soms de zware strijd vergeten die ze dagelijks voert met haar ziekte. Maar de beelden van angels en honingraten worden nooit losgekoppeld van de medische behandeling die Pien moet ondergaan. (Pien de bijenkoningin, Ellen Vloet) Giovanni wil graag meedoen aan het kampioenschap synchroonzwemmen, hoewel iedereen zegt dat het een sport voor meisjes is. (Giovanni en het waterballet, Astrid Bussink)

Een kleine greep uit de vele wonderlijke en goudeerlijke documentaires die jaarlijks door Nederlandse producenten zoals Een van de jongens of Tangerine Tree worden aangeleverd, vaak onder de ‘televisionele vlag’ van series zoals Z@pp echt gebeurd of Mensjesrechten. Daar zat JEF al jarenlang watertandend naar te kijken, terwijl we ons afvroegen waarom dit genre in België zo schamel vertegenwoordigd was. Zelfs het enthousiast door ons omarmde Si-G van Frederike Migom kreeg pas z’n definitieve vorm met dank aan de Nederlandse televisie.


Giovanni en het waterballet

Eindeloze mogelijkheden

Daar brengt JEF nu, samen met het VAF en Ketnet, verandering in met een gezamenlijke oproep: filmmakers krijgen voor de productie van kinderdocumentaires een gespecialiseerde opleiding én vijf productiepremies van €40.000 aangeboden, waarvoor het VAF en Ketnet gezamenlijk het spaarvarken openbreken. Uit de ingediende projecten worden (maximum) vijf documentaires geselecteerd voor productie.

Reken maar dat JEF enorm blij en trots is. De jeugddocumentaire is een uniek, ijzersterk genre, dat perfect zijn protagonisten kan vatten in hun pure essentie, met al hun passies en zwaktes. De inhoudelijke en vormelijke mogelijkheden zijn eindeloos. Documentariste Mirjam Marks: “Jeugddocumentaires helpen om de blik en het referentiekader van kinderen te verruimen, en zorgen voor herkenning, erkenning en identificatie.”

Kids & Docs

Die verandering komt niet uit de lucht gevallen: JEF riep twee jaar geleden alle stakeholders, inclusief VAF en Ketnet, bij elkaar in een rondetafelgesprek, waarbij we Nederlandse partners uitnodigden om de Vlaamse aanwezigen te verlekkeren en te inspireren. Dat lukte; aan het einde van de dag was iedereen overtuigd dat er in Vlaanderen een leemte bestond, maar dat er talent en ambitie genoeg was om die op te vullen, als de juiste formule en de nodige middelen werden gevonden.

Het is dan ook geen toeval dat het huidige VAF traject zich spiegelt aan het ‘Kids & Docs’ model, dat aan de basis lag van de Nederlandse hoogconjunctuur. Signe Zeilich-Jensen (Nederlands Filmfonds): “Onze kinderdocumentaires danken hun geweldige reputatie o.a. aan het voormalige Mediafonds van de omroepen. Zo ontstonden initiatieven zoals Kids & Docs, Holland Doc Junior, en de IKON documentaires, en braken kinderdocumentaires door bij de omroepen en het publiek. Aan de basis van de bloei ligt o.a. Kids & Docs, een initiatief dat kleine producties en talenten stimuleerde via ondersteuning én ontmoeting in gerichte vormingssessies.” Mirjam Marks: “Documentaires zijn voor de omroepen een goede manier om zich te profileren.” Dat Ketnet dit ook zo aanvoelt, juichen we van harte toe.

Kentering

Waarom was de tijd in België nu wel rijp voor verandering? Het Filmfonds en het Mediafonds van het VAF stonden altijd al open voor kinderdocumentaires, maar beschouwden ze niet als een aparte categorie. Dus moesten ze voor ondersteuning opboksen tegen de volwassenendocumentaires. Daardoor kwam de sleutel altijd weer te liggen bij de eventuele interesse van een Vlaamse (jeugd)zender, en uiteraard keken alle ogen dan richting Ketnet.


GoedGezien (Ketnet)

Zij trachten de leemte op te vullen met reportages op Karrewiet. Annemie Gulickx (Ketnet): “Er is bij Ketnet een sterke evolutie merkbaar in de benadering van ‘nieuws’. Omdat niet alle thema’s passen in een kort nieuwsitem op Karrewiet ontstonden programma’s zoals Karrewiet Plus, GoedGezien en Generatie K. Die tonen diverse problematieken, maar niet in de vorm van documentaires.” De twee elementen die nodig waren om het genre verder te ontwikkelen, waren opleiding en ondersteuning. En die komen er nu. Enkel op die manier kan de jeugddocu volop openbloeien en kan Vlaanderen aansluiting vinden bij een internationaal groeiend fenomeen en een wijzigend klimaat.

Overal in Europa wint het genre aan populariteit. Een scharniermoment kwam er in 2014 toen in Keulen een seminarie werd georganiseerd dat de hele Europese industrie moest aanporren. Via co-organisator ECFA lag JEF toen al mee aan de basis van de kentering. Doxs, in het Duitse Ruhrgebied, was de pionier onder de Europese festivals en koppelde documentaires voor alle leeftijden (tot kleuters toe) aan een sterke debatcultuur - dan pas blijkt hoe groot de impact van documentaires kan zijn op een jong publiek. ECFA riep ook een Doc Award in het leven voor Beste Europese Jeugddocumentaire. Dat die al twee jaar op rij naar een Noorse productie ging, toont dat het genre ook daar sterk in z’n schoenen staat. Intussen zetten steeds meer Europese kinderfilmfestivals docu’s op het programma.


Pien de bijenkoningin

Distributiemodel

JEF wil deze kans met beide handen grijpen. Via het festival, waar de eerste reeks VAF documentaires in 2020 in première gaat (om daarna op Ketnet vertoond te worden). Maar ook via ons vertonerscircuit. Het is niet eenvoudig om kinderdocumentaires in een doorsnee distributiemodel te gieten, maar met Si-G hebben we bewezen om op zoek te willen gaan naar andere formules. En aangezien leerkrachten op zoek zijn naar diepgang, is het onderwijs een prima vertoningsplatform. Via de scholen zelf (JEF voorziet inhoudelijke omkadering) of in samenwerking met de cultuurcentra. We rekenen op hen om de unieke spankracht van het genre te onderkennen en te ondersteunen, en aldus mee een fundament te leggen voor een prachtige nieuwe traditie.