Cloudboy inspireert filmeducatie in Nederland

  • 20/09/2018
  • W Festivals
  • W Filmwijs

In Cloudboy woont de ietwat timide Niilas (12 jaar) zichtbaar tevreden bij zijn vader. Moeder blijft lange tijd buiten beeld: ze verblijft ver weg in Lapland en wordt ogenschijnlijk niet gemist. Niilas heeft een bijzondere passie: met zijn audioapparaat spoort hij geluiden op in zijn omgeving en capteert ze. Die gesprokkelde klanken kan hij manipuleren, vervormen, mixen en zo een soundtrack samenstellen die perfect past bij zijn gevoel en gemoedstoestand. De wonderlijke wereld van klanken schenkt hem rust en een gevoel van controle.

De problemen voor Niilas beginnen op het moment dat zijn moeder hem uitnodigt om te komen logeren en kennis te maken met haar nieuwe gezin (inclusief stiefbroertjes en -zusjes). Op bezoek in Lapland belandt Niilas in een donker dal, ontworteld en ontheemd, maar uiteindelijk helpt zijn passie voor de wonderlijke klankenwereld (en de steun van een zusje) hem over de problemen heen en ontdekt hij dat het leven een groots en mooi avontuur is.


Bij de meeste films speelt filmgeluid een weinig opvallende rol. Hoewel de koppeling ‘beeld’ - ‘geluid’ zo oud is als de menselijke vertelling, zijn er weinig filmscenario’s waarin geluid als verhalend element gebruikt wordt. Hierdoor viel Cloudboy van Meikeminne Clinckspoor ons meteen op. Net als Niilas hebben wij bij Watch That Sound een passie voor geluid. We zijn al jaren bezig aan een zoektocht naar manieren om het creëren van filmgeluid en -muziek toegankelijk te maken voor een veel bredere groep en bv. in te zetten in het onderwijs.

Via beeld en geluid kan eindeloos veel worden verteld. Het is een taal zonder leestekens of lettergrepen, en grenzeloos in vele opzichten. Om die taal te leren gebruiken is er niet veel nodig; de wil om te communiceren volstaat. Toch heeft het nog vrij lang geduurd voordat je op eenvoudige wijze je eigen ideeën over filmgeluid of muziek zelf kon opnemen en verspreiden. Daarvoor had je een studio nodig met ingewikkelde apparatuur en gespecialiseerde technici, muzikanten, componisten, dirigenten,... Maar het bijzondere van deze tijd is dat alles wat je nodig hebt, bijna iedereen al in huis heeft: een laptop en desnoods een eenvoudige microfoon. Het enige wat eventueel ontbreekt is een concrete aanleiding en een klein beetje lef om te experimenteren. Het was voor ons duidelijk dat Cloudboy iedereen over de streep kon trekken. De film is zo uitnodigend dat er geen verdere aansporing nodig is.


Een paar telefoontjes later hadden we de enthousiaste reacties van distributeurs Jef (B) en In the Air (Nl) op zak. Zo ontstond een uitzonderlijke situatie: voor het eerst kregen we een volledige film ter beschikking, plus de toestemming om scènes te selecteren, met een kop en staart. We kregen al vaker bestaand filmmateriaal ter beschikking van producenten, maar bv. bij Tim Burtons Frankenweenie ging het om een filmtrailer die zo snel was gesneden dat de fragmenten zich moeilijk leenden voor een nieuwe muzikale interpretatie.

Door deze collegiale samenwerking konden meer dan 300 gemotiveerde kinderen hun eigen interpretatie maken en scènes uit Cloudboy van een nieuwe soundtrack voorzien, eerst tijdens het Film Fest Gent 2017, en later in Den Haag (De Betovering) en Krakau (Film Compositie Festival). Dit project gaf ook een voorsmaakje van de mogelijkheden voor gebruik op school. Leerlingen bleken uiterst gemotiveerd en geïnspireerd om met dergelijk materiaal te spelen en te experimenteren. Ze overlegden met elkaar, verdeelden taken - wie ging wat opnemen? - en onderzochten welke instrumenten er nodig waren. De docenten hoefden weinig uit te leggen of voor te doen. Onderwijs voor de 21ste eeuw!

Een mooi voorbeeld is de samenwerking tussen groepen leerlingen in Krakau en Rotterdam. De Poolse groep bedacht alle geluiden en nam ze op. De klankbanden werden verzonden naar Rotterdam, waar leerlingen een dag later hun zelf gecomponeerde filmmuziek toevoegden. Eerst werd het resultaat uit Krakau aandachtig beluisterd en werd er overlegd het vinden van de juiste balans en het opbouwen van de spanning. De gezamenlijke soundtrack werd geüpload op Vimeo en op de website van het gerenommeerde Internationaal Filmmuziek Festival. Na afloop waren alle nieuwe sounddesigners als echte “collega’s onder elkaar” vooral heel nieuwsgierig naar de originele soundtrack.


Met een inmiddels bescheiden uitgebreid team concentreert Watch That Sound zich sinds enkele jaren op software en contentontwikkeling, gratis beschikbaar gesteld voor het onderwijs. Wil je zelf een soundtrack maken voor een scène uit Cloudboy? Pak je laptop, sluit een microfoon aan, start de browser Google Chrome en vind ons. Of wil je gewoon van gedachten wisselen over de mogelijkheden van onze formules, of over een verbeterde samenwerking tussen filmproductie en onderwijs? Binnenkort is Watch That Sound aan het werk op het Film Fest Gent. Kom gerust even langs!

Nieuwe internettechnologieën bieden tal van kansen die onderzocht zouden moeten worden op hun bruikbaarheid voor educatie. Nu de invloed van media dag na dag groeit in ons leven, is het vreemd dat wij jonge generaties zo weinig meegeven om die nieuwe taal op een positieve manier te leren gebruiken.


In oktober is Watch That Sound aan de slag op:

- Film Fest Gent (10 tot 18 oktober)

- Cinekid Festival Amsterdam (18 tot 26 oktober)

- FilmHuis De Betovering Den Haag (13 tot 27 oktober)